وبلاگ جاذبه های گردشگری
» برترین جاذبه های گردشگری مساجد و باغهای زیبا
جاذبه های گردشگری باغ ها و فهرست مساجد زیبا
کشورما در قلب خاورمیانه قرار دارد، گنجینه ای از فرهنگ، تاریخ و جغرافیای برجسته با میراثی هزاران ساله، ویژگی های بی شماری را ارائه میدهد که آن را در صحنه جهانی مطرح میکند. کشور ما با مناظر متنوع خود که آنرا به هجدهمین کشور بزرگ جهان تبدیل می کند، از بیابان های وسیع گرفته تا کوه های سر به فلک کشیده، این ویژگی های جغرافیایی نشاندهنده ارتباط عمیق با محیط خود و توانایی آنها برای سازگاری و شکوفایی است. ژرفای فرهنگ و تاریخ ، گستردگی جغرافیای آن و تنوع طبیعت آن، این کشور را با جاذبههای گردشگری متنوعی روبهرو کرده است که میتوان آنها را به شرح زیر دستهبندی کرد:
مساجد از عجایب و جاذبه های محسوب میشوند که پس از ورود اسلام ساخته شده اند. مساجد زیبا گوهر هنر و معماری را نشان می دهد. برخی از این سازه ها به عنوان شاهکارهای معماری اسلامی در سطح بین المللی شهرت دارند و این مساجد به گونه ای بدون امکانات مدرن ساخته شده اند که از نظر طراحی و تقارن در سطح جهان بینظیر هستند. آمار سرشماری مساجد تاکنون به بیش از ۷۰ هزار رسیده است که برخی از این مساجد به دلیل ویژگیهای برجسته و متمایز نسبت به مساجد دیگر اهمیت و شهرت یافتهاند.
باغ ایرانی: 8 باغ معروف ایران کدامند؟
ایرانیان از قدیم الایام به باغ سازی و ساخت باغات علاقه داشته اند. در نوشتههای یونانی در حدود 3000 سال پیش آمده است که خانه باغ های ایرانی وجود دارد که به آنها «پره دِس» به معنای اطراف قلعه میگویند. کلمه Paradise به معنای بهشت است که در عربی فردوس نامیده میشود و در زبانهای دیگر بهشت (به معنای محوطه باغ محصور و مدور) از این کلمه گرفته شده است. در باغها ، تمامی اصول مذهبی مانند سبک معماری است، مثلاً تقارن، مرکزیت، سلسله مراتب، بهرهبرداری از منظر و .... این باغ ها معروف را معرفی کرده ایم:
مطلب مرتبط
تصاویر گردشگری تاریخی و فرهنگی استانبولباغ فین در کاشان – معروف ترین باغ ایرانی کاشان
کاشان شهری در مرکز کویر بین کویر و کوهستان است که به دلیل اهمیت جغرافیایی از گذشته تاکنون سکونت داشته است. باغ فین در یکی از مناطق اطراف کاشان به نام فین قرار دارد. در گذشته باغ های ایرانی زیادی در این منطقه وجود داشته که باغ تاریخی فین از همه مهمتر بوده است. الگوی ساخت باغ فین بیش از هر چیز دیگری تحت تأثیر مسیر آب است. وجود این باغ را به دوره آل بویه نسبت داده اند که هیچ مدرکی از این دوره در دست نیست، مربوط به زمان شاه عباس صفوی است. این مکان شامل ساختمان های متعددی چون کوشک مرکزی، ورودی اصلی بنا، چشمه سلیمانیه، حمام و فضاهای خدماتی است. اطراف باغ را دیواری با چهار برج در جلوی سر در ورودی محور اصلی و در انتهای محور کوشک که مربوط به دوران صفویه است، احاطه کرده است . باغ فین دارای دو محور اصلی است که پلان چهارباغ را با یک محور آبی و محورهای فرعی برای دسترسی و تقسیم بخشهای مختلف تشکیل میدهند.
در جنوب باغ فین چشمه ای به نام چشمه سلیمانیه وجود دارد که آب آن به دو شاخه تقسیم می شود که شاخه اول وارد چشمه نر و شاخه دوم به چشمه ماده وارد می شود و سپس به چند حوض در باغ می ریزد. سنگ آسیاب بزرگی را به گردش در می آورد و پس از طی مسافتی دوباره آب دو چشمه نر و ماده در هم می آمیزد و به باغات و مزارع روستای فین میرسد. در این مجموعه دو حمام بزرگ و کوچک وجود دارد. حمام کوچکی که متعلق به دوره صفویه است، از نظر معماری اهمیت چندانی ندارد و از نظر تاریخی اهمیت زیادی دارد، زیرا حمام قتلگاه امیرکبیر است، حمام بزرگ قاجار با ستونها و سقف مرمر نقاشی شده است. این باغ دارای انواع گیاهان کهنسال و درختان سرو است که قدمت برخی از آنها به زمان باغ قدیمی ایرانی که ویران شده است می رسد.
باغ چهل ستون اصفهان – باغ ایرانی که از بهشت بزرگ اصفهان باقی مانده است
باغ و کاخ چهل ستون واقع در اصفهان از مهمترین بناهای دوره صفویه در ایران و شهر اصفهان است. این باغ در جنوب خیابان سپه اصفهان به مساحت حدود 6700 متر مربع واقع شده و مرکز آن کاخ معروف چهل ستون است. می گویند این باغ گوشه ای از باغ بزرگ اصفهان بوده که به تدریج شکل و اندازه آن مدرن شده است. سیستم آبرسانی این باغ ایرانی بر روی شاخه ای از زاینده رود استوار است که از محور اصلی باغ می گذرد و به حوض بزرگ روبروی ساختمان در سمت شرق محور میانی و آب دیگری می ریزد. ویژگی که مشابه آن در ضلع غربی این محور است. پوشش گیاهی این باغ که با دو نهر باریک به هم متصل است شامل درختان بومی کاج، تارو، افرای سیاه، چنار، ابریشم، ارس، انجیر و اقاقیا و درختان میوه است. پوشش گیاهی حدود 57 درصد از باغ را پوشش می دهد که نور شدید خورشید را کنترل می کند و باعث ایجاد سایه و تهویه هوا می شود. کوشک در انتهای محور اصلی باغ و تالار اصلی در ضلع شرقی قرار دارد که فضای خنک و سایه این باغ ایرانی را در خود جای داده است. در جلوی غرفه ایوانی ستون دار قرار دارد که 20 ستون چوبی آن را نگه می دارند.
باغ ارم شیراز – باغ ایرانی متعلق به دوران سلجوقیان
باغ ارم در استان فارس و شهر شیراز متعلق به دوره سلجوقیان قرار دارد. این باغ ایرانی همواره در طول تاریخ مورد استفاده و مرمت پادشاهان و فرمانروایان مختلف بوده است. در طراحی اولیه این باغ، اصول معماری باغ اصیل ایرانی رعایت شده است، اما برخی از این عناصر به مرور زمان از بین رفته اند. و در قسمت های شمالی و شمال غربی دیگر این عناصر وجود ندارند. محور اصلی باغ ارم که امروزه بخشی از آن تخریب شده است دارای چهار قسمت اصلی است. قسمت های مختلف این محور با آبی که از قسمت بالایی وارد باغ می شود به هم متصل می شوند. باغ ارم تا اواخر سلسله زندیه باغ دولتی محسوب می شد ، اما پس از مدتی با واگذاری آن به سران ایل قشقایی، به باغی «مسکونی - دولتی» تبدیل شد. باغ ارم حدود 50 سال پیش به دانشگاه شیراز واگذار شد و سپس به محل تدریس و باغ گیاه شناسی تبدیل شد. پوشش گیاهی باغ بسیار متنوع است و گونه های زیادی در این مورد استفاده شده است. عمارت اصلی باغ ارم در دوره قاجار و در زمان ناصرالدین شاه و پیرو سبک معماری سلسله زندیه و صفویه ساخته شده است. این عمارت در وسط باغ و در انتهای محورا صلی خود قرار دارد.
باغ شازده در ماهان ، نگین کویر مرکزی
باغ شازده در 2 کیلومتری شهر ماهان در استان کرمان و در مجاورت امامزاده شاه نعمت الله ولی قرار دارد . ساخته عبدالحمید ناصرالدوله حاکم کرمان و بلوچستان. این باغ که در مرکز منطقه ای خشک و بی آب و چمن واقع شده است مانند نگینی در این منطقه می درخشد. راز ساخت معجزه آسای این باغ ایرانی در منطقه این است که خاک حاصلخیز، نور لازم، بادهای ملایم و دسترسی به آب (قنات تیگران) فراهم شده است. آب باغ شازده از قسمت فوقانی وارد می شود، آب ورودی بین محورها و کرت ها مانند آبشار در انتهای دو محور اصلی مقابل ساختمان اصلی و در ورودی دو حوض یک آبشار عریض جریان دارد. سطح آب طراحی شده است. صدا و پرش آب و فواره های آنها بر دلپذیری باغ می افزاید.
بناهای باغ شازده شامل کوشک اصلی انتهای باغ، ساختمان ورودی باغ است که به صورت خطی در فضای ورودی قرار گرفته و دارای دو طبقه است. این باغ به دلیل مدت طولانی ویرانی و همچنین زلزله آسیب دیده است که بازسازی شده و اکنون به تفرجگاهی زیبا برای گذران اوقات فراغت تبدیل شده است.
باغ دولت آباد یزد یکی از بدیع ترین طرح های باغ ایرانی است
باغ دولت آباد در یزد واقع شده که قدمت آن به دوران زندیه می رسد و مساحتی در حدود 6.4 هکتار دارد. این باغ ایرانی به دلیل وجود درختان زیاد که مانع دید از بیرون به داخل باغ می شد، هزار درخت نیز نامیده می شود. طرح باغ دولت آباد یکی از بدیع ترین طرح های باغ ایرانی است. از دو قسمت مستطیل شکل تشکیل شده و محور اصلی آن به عنوان یک محور تقارن از آن عبور می کند. یکی از مستطیل ها «باغ اندرونی» و دیگری باغ بیرونی به نام بهشت است. باغ داخلی در واقع محل سکونت شخصی خانواده بوده و بخشی است که امروزه به باغ دولت آباد معروف است.
اجزای باغ شامل عمارت ورودی باغ (بهشت)، عمارت ایوانی (عمارت بادگیر)، تالار آیینه، عمارت ورودی شمالی، تالار فرعی، عمارت تهران، آب انبار، اصطبل های بزرگ و فضاهای خدماتی است. این باغ ایرانی نوعی باغ «دولتی – مسکونی» است که منبع اصلی آب آن قنات دولت آباد است. پوشش گیاهی باغ بر اساس نظم هندسی شامل کاج و سرو در امتداد آب نما بوده و در داخل کرت ها انواع درختان میوه مانند انجیر، توت، مرکبات، انار و انگور کاشته شده است. یونجه و صنوبر کاشتند و فضای بین درختان را با گل های قرمز رنگ پر کردند که برای گلاب گیری استفاده می شد. امروزه تنها چند درخت توت در باغ و تنها درختان سرو و کاج در جهت محور اصلی باقی مانده است.
باغ اکبریه بیرجند مهمترین باغ تاریخی در شرق است
باغ اکبریه مهمترین باغ تاریخی شرق ایران است که در مرکز استان خراسان جنوبی، بیرجند واقع شده است. بخشی از باغ مربوط به دوره زندیه، اما قسمت اصلی مربوط به دوره قاجاریه است. این باغ با استفاده از «کشاورزی – مسکونی» توسط حشمت الملک حاکم ناصرالدین شاه در سیستان ساخته شد که بعدها مورد استفاده دولت و دربار قرار گرفت. ساخت این باغ ایرانی متناسب با اقلیم و جغرافیای منطقه است. به گونه ای که انتخاب گونه های گیاهی، انعطاف پذیری طرح کاشت هندسی متناسب با شرایط شیب و بافت خاک، انتخاب جهت جغرافیایی مناسب برای تولید سایه، مصرف بهینه آب و جلوگیری از هدررفت آب، کاشت درختان میوه در کنار درختان بی میوه، محور. بخش اصلی و مرکزی باغ، وحدت بصری عمارت است که در ساخت باغ اکبریه به آن توجه شده است. طرح این باغ ایرانی معماری چهارباغ است و عمارت اکبریه در قسمت جنوبی دارای دو طبقه با سه قسمت مجزا است که هر کدام در دوره ای از زمان شکل گرفته و قسمت غربی قدیمی ترین قسمت بنا است. قسمت مرکزی آن توسط ابراهیم خان شوکت الملک در دوره قاجار ساخته شد و شاخص ترین قسمت عمارت است و در نهایت قسمت غربی در دوره پهلوی به بنا اضافه شد.
باغ عباس آباد بهشهر – زیباترین باغ ایرانی در ساحل دریای خزر
باغ عباس آباد که یکی از باغ های تفریحی شاه عباس صفوی بوده، یکی از زیباترین سواحل دریای خزر است که در دامنه جنگلی بهشهر در ۹ کیلومتری این شهر قرار دارد. از ویژگی های خاص این باغ ایرانی می توان به ساخت پس زمینه جنگلی کاملا طبیعی، وجود گسترده آب و چشم انداز دو طرفه به دلیل شیب باغ اشاره کرد که آن را منحصر به فرد کرده است. وجود منابع آب فراوان در منطقه و موقعیت باغ این مجموعه را به جزیره تبدیل کرده است. در وسط دریاچه باغی به نام چهار گوش وجود داشت که با قایق یا پل چوبی می شد به آن رسید. تمامی اجزای باغ بر روی یک بشقاب و به صورت متقارن ساخته شده اند. سیستم هدایت آب در باغ عباس آباد یکی از موارد مهم و خاص است که در آن از لوله های سفالی استفاده می شود.
باغ پهلوان پور در مهریز – باغ ایرانی پر از درختان متفاوت
باغ پهلوان پور در استان یزد و شهرستان مهریز واقع شده است که حدود 5 هکتار وسعت دارد و قدمت آن به دوره قاجاریه توسط تاجری به نام پهلوانپور ساخته شده است. آب روان این باغ از قنات «حسن آباد» تأمین میشود که به جز این باغ، مستقیماً از هیچ یک از باغهای منطقه عبور نمیکند. باغ پهلوان پور شامل بناهایی چون ورودی، آلاچیق، زمینستان خانه، برج گلین، کارگاه قالیبافی و ریسندگی، اصطبل و انبار است. بنای کوشک واقع در قسمت مرکزی باغ که به دلیل عبور آب از آن زیبایی منحصر به فردی دارد در دو طبقه و نیم ساخته شده است. قسمت زمستانی نیز مربوط به گذراندن زمستان و سرما است ، پوشش گیاهی این باغ شامل درختان میوه مانند انار، توت، انجیر، انگور، سیب، سبزه، هلو، بادام، زردآلو، خرمالو ، گلابی، آلو قرمز، گردو، زالزالک، محمدی و درختان بی ثمر و زینتی مانند ارغوان، شمشاد، گلاب، پیچ امین الدوله. کاربری این باغ «کشاورزی مسکونی» است.
مسجد جامع: 10 مسجد جامع کدامند؟
مسجد جامع به عنوان مهمترین بخش شهرهای اسلامی از مرکزیت و اهمیت مذهبی و سیاسی خاصی برخوردار است. معمولاً در شهرها مسجد جامع یا مسجد جمعه و تعدادی مسجد محلی کوچکتر در اطراف آن وجود دارد. این مساجد جماعت علاوه بر اینکه محل اقامه نمازهای یومیه است، محل برگزاری نماز جمعه نیز می باشد و به همین دلیل به مسجد جمعه نیز معروف است. آنها همچنین در گذشته به عنوان یک مرکز سیاسی مهم بودند. معمولاً مساجد جماعت در مرکزی ترین نقطه شهر و در ارتباط با دو عنصر مهم بازار و محله مسکونی قرار داشتند.
مهمترین مساجد جامع را معرفی می کنیم:
مسجد جامع فهرج روستایی است در دوازده کیلومتری شرق جاده یزد - کرمان قدیمیترین مسجد ایران که متعلق به سالهای اول قرن ششم هجری قمری است. نحوه ساخت این مسجد مانند سبک معماری رایج قرون اولیه اسلامی بسیار ساده است. ساختمان آن شامل شبستان ، صحن، راهرو و مناره است. این مسجد یکی از مساجد دو ایوانی است و یکی از زیباییهای آن نقوش گچبری دیوار شرقی آن است. آجرهای بکار رفته در مسجد و طاق آن شباهت زیادی به معماری دوران ساسانیان دارد. مناره مسجد چند قرن بعد (احتمالا قرن دهم میلادی) ساخته شد. ورودی اصلی که در کنار مناره است بعدها ساخته شد.
مسجد جامع اصفهان در بافت قدیم اصفهان قرار دارد و مسجدی بسیار مهم است. این مکان شامل مجموعه ای از هنرهای قرن پانزدهمی دوران اسلامی است و زیباترین و مهم ترین قسمت آن مربوط به دوران سلجوقی است. در ابتدا مسجدی در اوایل اسلام با صحن باز و ستون های چوبی در اینجا ساخته شد که چیزی از آن باقی نمانده است، فقط در اسناد گردشگرانی که قبلاً از مسجد دیدن کرده اند ذکر شده است.
بنای فعلی مسجد جامع اصفهان با پلان چهار ایوانی ساخته شده و شامل بخشهای زیر است:
شبستان مربوط به دوران دیلمی با ستون های مدور و گچ بری های زیبا.
گنبد و چهل ستون طراف آن (معروف به گنبد خواجه نظام الملک وزیر سلجوقی) در ایوان جنوبی مسجد این گنبد خاکی در قسمت شمالی (منسوب به تاج الملک، وزیر دیگر سلجوقی) در سال 1088 میلادی معروف است.
ایوان معروف به سکوی شاگرد در دوره سلجوقیان ساخته شده و در زمان ایخانی و صفویه به تزئینات آن افزوده شده است.
سکوی صاحب مربوط به دوره سلجوقی است که تزئینات و مناره های آن در دوره قراقویونلوها و صفویان اضافه شده است.
ایوان غربی معروف به صفه (سکوی استاد) در دوره سلجوقیان ساخته شده اما تزئینات کاشی کاری آن مربوط به دوره صفویه است.
سکو معروف به عبدالعزیز است که در دوره مظفری تکمیل شد.
ایوان شمالی معروف به سکوی درویشی در دوره سلجوقیان ساخته شده و در دوره صفویه تزئین شده است.
مطلب مرتبط
زیباترین شهرهای اروپا- لیسبونمسجد اولجایتو و محراب که در سال 1311 شمسی به مسجد اضافه شد.
بنای وسط حیاط مرکزی و حوض آن متعلق به دوره شاه عباس است.
مسجد جامع اصفهان دارای ورودی های متعددی است که قدیمی ترین آنها به سال 1121 میلادی باز میگردد. تزیینات گچبری،کاشیکاری و آجرکاری شگفت انگیزی در مسجد جامع اصفهان به چشم میخورد
مسجد جامع یزد در قرن دوازدهم میلادی ساخته شد اما ویران شد و مسجد جامع فعلی یزد جایگزین آن شد. بررسی ها نشان می دهد که بنای مسجد قدیم در شمال شرقی صحن فعلی قرار داشته است.
مسجد جدید شامل یک صحن مستطیل شکل با گنبد و ایوانی رو به قبله است که در دو طرف آن شبستان ها قرار گرفته اند. سردر مسجد جامع یزد چندین بار تعمیر شده و دارای ویژگی های مربوط به قرن دوازدهم میلادی است. در بالای آن دو مناره نیز وجود دارد. ساخت این بنا در سال های مختلف در چند مرحله انجام شده است.
از زیبایی های مسجد جامع یزد تزئین داخل گنبد با طرح های هندسی هزار باف است و همچنین طرح ستاره ای شامل ستاره های هفت پر با رنگهای آبی روشن و سفید بر زمینه نخودی اجرا شده است. پوشش بالای گنبد با طرحهای تکراری از جمله نقشهای لوزی در داخل دیگری کاشیکاری شده است. محراب مسجد جامع یزد در قرن یازدهم میلادی با کاشی معرق و طاق مقرنس و بدنه داخلی با هشت قاب مستطیل و مربع کاشی بر زمینه سفال طراحی و تزیین شد.
مسجد عتیق جامع شیراز
یکی از بناهای معروف اوایل اسلام در شیراز که بنای اولیه آن به دستور عمرو بن اللیث مربوط به سال 894 میلادی است، به مرور زمان قسمت اعظم این بنا تخریب شده است. در سال 1351 شمسی، ابواسحق اینجو، خداخانه را به مسجد عتیق جامع اضافه کرد. مسجد عتیق جام در سال 1625 توسط شاه عباس اول بازسازی شد. یکی از تزئینات جالب این بنا کتیبه سنگی است که سوره های قرآن روی آن نوشته شده است.
مسجد جامع بروجرد یکی از مساجد مهم غرب کشور است. با نقشه ایوان ساخته شده در عهد سلجوقی ، قدیمی ترین قسمت آن شبستان جنوبی و گنبد آن است که شبیه چهارگوش های دوره ساسانیان است. ایوان شمالی در دوره صفویه بازسازی شد و دو مناره به آن اضافه شد. دارای آجرکاری و کاشی کاری و گچ بری است که در اثر مشکلات طبیعی از بین رفته است.
مسجد جامع ورامین در دوره ایلخانی در سال 1322 شمسی ساخته شد. این بنا دارای چهار ایوان است و شامل ورودی در شمال، شبستان در جنوب، رواقهای غربی و شرقی، نیم طبقه و گنبد است. مهم ترین قسمت بنا گنبدی است که در بالای اتاقی مربع شکل قرار دارد و با گچبری و آینه کاری تزئین شده است سر بلند و کشیده بنا با طاق نماهایی در دو طرف با کاشی معرق زمینه لاجوردی و ترکیبی از کاشی و آجر تزئین شده است. مسجد جامع ورامین در زمان شاهرخ تیموری بازسازی شدو تزیینات گچبری و ساخت محراب، شبستان و ایوان ها مربوط به سال 1418-1442 میلادی است.
مسجد جامع کاشان در قسمت شرقی بازار شهر و در مجاورت قلعه و حصار دوره سلجوقی کاشان قرار دارد و یکی از قدیمی ترین بناهای اسلامی کاشان است. احتمالا بنای اولیه مسجد به زمان سلسله خوارزمیان برمی گردد. تنها قسمت باقی مانده از بنای اولیه محراب طلایی آن است که در سال 1890 از ایران خارج شد و در موزه برلین نگهداری می شود. یکی از زیبایی های مسجد جامع کاشان، منبر است که با کاشی معرق تزئین شده و کتیبه ای با خط رکعت بر بدنه آن دیده می شود. از دیگر نکات مسجد، کتیبه های دیوارهای نیم طبقه و سردر است که شامل دستورات، احکام، دستورات اداری، مسائل اجتماعی است و تعداد آنها 11 لوح و متعلق به قرن 12 تا 17 میلادی است.
مسجد جامع ساوه در زمان صفویه (شاه اسماعیل) در محل مسجد ویران شده سلجوقی ساخته شده و مانند اکثر مساجد صفوی دارای چهار ایوان است. گنبد مسجد با کاشی فیروزهای رنگ پوشیده شده و فضای داخلی آن با کاشیهای شش ضلعی فیروزهای تزئین شده است. این مسجد دارای محراب گچ بری شده زیبا با دو کتیبه کوفی است.
مسجد جامع اردستان به تقلید از مسجد جامع اصفهان ساخته شده است که در قرون اولیه اسلامی ساخته شده و توسعه آن به دوران سلجوقیان باز می گردد. این مسجد دارای بخشهای متعددی نیز میباشد که هر کدام در دوره زمانی خاصی ساخته شدهاند. پلان مسجد چهار ایوانی است و زیبایی آن در تزئینات جالب گچ بری و آجرکاری است. مسجد جامع اردستان در قرون بعد بارها مرمت شده و به دستور شاه عباس در ایوان جنوبی آن موجود است. این بنا علاوه بر مسجد شامل بناهای مختلف دیگری از جمله کاروانسرا، مدرسه و آب انبار می باشد.
مسجد جامع، مساجد باشکوه
مسجد جامع یزد مسجدی تاریخی و مهم با بیش از 900 سال قدمت و از سوی مورخان و محققان معماری از شگفتی های معماری به شمار می رود. معماری این بنا از سبک آذری پیروی می کند. بنای اولیه مسجد جامع یزد در قرن ششم هجری قمری (قرن دوازدهم میلادی) آغاز شد و بانی اولیه آن علاءالدوله کلانجر از سلسله آلبویه بود. پس از تخریب، سید رکن الدین نظام الحسینی مسجد جامع کنونی را در سال 1345 بنا کرد و مساحت این بنا 9800 متر مربع است و شامل:
یک حیاط بلند
یک اتاق گنبدی
دو نمازخانه تابستانی در طرفین آن.
دو نمازخانه زمستانی در ضلع شرقی و غربی.
حیاط بزرگ مستطیل شکل.
عناصر تزیینی به کار رفته در مسجد جامع یزد، نمادهای نمادینی است که ارتباط نزدیکی با اعتقادات شیعه دارد.
