در یزد ، شما واقعاً می فهمید که هنر زندگی چقدر می تواند حیرت انگیز باشد. مردم نه تنها زادگاه خود را ترک نکرده اند ، بلکه آن را به مقصدی مملو از جاذبه های هنری و فرهنگی تبدیل کرده اند.
مقصد ما روستایی در وسط زادگاه خورشید ، کویر مرکزی ایران است. در روستای خرانق ، خورشید از زادگاهش پذیرای ماست. این دهکده ای پر از جاذبه های تاریخی و معماری به ارزش خورشید است.
این روستا دارای سابقه ای طولانی است. بیش از 4500 سال قدمت دارد. به همین دلیل ، مانند سایر مقاصد منطقه ، از بسیاری از جاذبه های جذاب گردشگری مانند: قلعه خرانق ، کاروانسرای خرانق ، مناره حرکتی خرانق ، پل خرانق ، حمام خرانق ، مسجد مرکزی خرانق و حسینیه ، آرامگاه بابا خادم ، مخزن خرانق برخوردار است ، منطقه حفاظت شده دره انجیر و غیره.
این روستا در دره ای دور افتاده در حدود 70 کیلومتری شمال یزد در ایران مرکزی است ،دهکده خرانق متروک و از خشت و گل ساخته شده است. این سایت برای مدت تقریبی 4000 سال اشغال شده است در حالی که ساختمانهای فرسوده ساخته شده از خشت خارجیان را از سراسر جهان جذب می کند قدمت آنها به حدود 1000 سال قبل برمی گردد. از قلب محله قدیمی ، منظره زیبایی از آن طرف دره به سمت کوه ها وجود دارد. به نظر می رسد هنگام غروب آفتاب کاملاً هماهنگ به نظر می رسد که خشت پیر با غرق شدن آفتاب در غبار حل شود.
آخرین بقایای این شهر تاریخی و هیجان انگیز اکنون به دلیل وجود رسوبات آهن ، اورانیوم ، باریت ، روی و گرانیت در مناطق اطراف در معرض تهدید قرار دارند. معدن ساغند واقع در 60 کیلومتری غرب روستا برخی از این مواد معدنی با ارزش را استخراج می کند و فقط قبل از حفاظت از این شهر باستانی سود حاصل می شود.
شهر متروکه یک رویای عکاسی با هزار توی خیابان ، تونل ، معابر و اتاق ها و همچنین ساختمانهای چشمگیرتر مانند یک مسجد کوچک ، یک مناره و یک کاروانسرای قدیمی است که قرن ها پیش از بازرگانان و زائران استقبال می کرد.
خرانق ، که به معنی "محل تولد خورشید" است ، به دو قسمت تقسیم شده است: شهر قدیمی که تقریباً کاملاً متروک است و شهر جدید که 130 خانواده در آنجا زندگی می کنند.
شهر قدیمی با آجرهای گلی آفتاب پز ساخته شده و یکی از بزرگترین مجموعه های بناهای خشتی در ایران را تشکیل داده است.
در سال های اخیر ، یک شهر جدید در 2 کیلومتری شهر باستانی ساخته شده است که از طریق دولت از آب و برق تأمین می شود. بجز چند نفر از افراد مسن که حاضر به ترک خانه های قدیمی خود نشده و به زندگی در میان ویرانه ها ادامه می دهند ، بقیه ساکنان شهر قدیمی به شهر جدید نقل مکان کردند.
در حالی که بیشتر شهر قدیمی خرانق از خانه های در حال خرابی و سقف های در حال ریزش تشکیل شده است ، هنوز تعدادی از بناهای تاریخی مهم و به خوبی حفظ شده باقی مانده است. یک مسجد دوره قاجاریه به طور کامل مرمت شده است
این منارجنبان 3 طبقه، از خشت و گل ساخته شده و فاقد هرگونه کاشیکاری میباشد.
منارجنبان را در دوره صفوی بنا شده و قدمت آن، از منارجنبان مشهور اصفهان كمتر است؛ اما از قدمت مسجد جامع كنار آن بیشتر میباشد. منارجنبان خرانق، شامل 2 راهروی پلكانی حلزونی شكل برای بالا رفتن مؤذن و نگهبان که عرض پلهها در پایین، 60 تا 70 و در بالا، 40 تا 50 سانتیمتر است و همچنین این دو راه پله که یکی از آنها برای بالا رفتن و دیگری برای پایین آمدن است. نکته مهم این است که شما احساس خواهید کرد و خواهید دید که چگونه از یک طرف به آن طرف حرکت می کنند
این مناره مرتفع 15متری یک برج دیدهبانی و فانوسخانه دارد و مرتفعترین بنای قلعه خرانق محسوب میشود و از ویژگیهای آن، در زمان بالا رفتن از پلهها و رسیدن به بالای مناره، با فشار دست میتوان به راحتی آن را به لرزش درآورد. علت جنبیدن این مناره، هنوز كشف نشده است و در قسمت بالای منارجنبان خرانق قبلاً ساختاری چوبی داشته که براثر زلزله و وزش باد، کج شده است و اهالی از بیم افتادن، آن را بریده و پایین آوردهاند.
مسجد جامع و حسینیه خرانق در مرکز قلعه خرانق واقع شدهاند. قدمت این دو بنا به دوران قاجار برمیگردد. مسجد جامع و حسینیه خرانق از خشت و گل ساخته شدهاند. این دو بنای تاریخی به عنوان آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاند.
این قلعه ای است که می توانید از قدم زدن در میان خانه های دو و سه طبقه لذت ببرید. مانند نمایشگاهی است که غرفه های آن را آجر و خشت ساخته اند. در اینجا بوی دلپذیر خاک کویر را حس می کنید. می توانم بگویم که قلعه مهمترین جاذبه روستای خرانق است. این یکی از وسیع ترین قلعه های یزد است که در 1.1 هکتار زمین ساخته شده است. اجداد برای جلوگیری از حمله دشمنان به آنها قلعه های عمیقی در اطراف قلعه حفر کرده اند. در گوشه های مختلف 6 برج دیده بانی وجود دارد.
یكی از مهمترین جاذبههای روستا، بر سر تپهای بلند ساخته شده تا علاوه بر اشراف به كل زمینهای اطراف روستا، قابلیت دفاعی و حفظ موجودیت و اصالت خود را داشته باشد. دیوارههای قلعه از خشت و گل و سقف آن هم از تیرهای چوبی، حصیرهای الیافی و چوب پوشانده شده و دور تا دور قلعه، 6 برج نگهبانی متصل به بدنه قرار گرفته است.
معماری قلعه، حدود 80 خانه در فضاهای 2 یا 3 طبقه و گاهی 4 طبقه شده و بخشهای مختلفی را دربر گرفته از جمله آنها میتوان منارجنبان زیبای قلعه، آشپزخانه قدیمی، حمام، حسینیه و مسجد قلعه را نام برد. با گذر در سراسر قلعه خرانق میتوان كوچههای تاریک و پیچدرپیچی همچون كوچه گرگ را دید كه با هدف غافلگیری و به دام انداختن دزدها و راهزنان ساخته شدهاند.
در واقع ، اینجا مکان گشت و گذار در کوچه پس کوچه های یک تاریخ طولانی است. بناها و بناهای یادبودی را از دوره های مختلف تاریخی ، از ساسانیان تا قاجار پیدا خواهید کرد. غسالخانه مخصوص دوره قاجار است. زنان می توانستند از حمام در روزها استفاده کنند و مردان می توانند شب ها دوش بگیرند. این حمام در کاروانسرای خرانق واقع شده و حمام تاریخی خرانق بوده و این حمام از دوقسمت حمام کوچک و حمام بزرگ تشکیل شده است. حمام بزرگ از صبح تا شب برای خانمها، و از شب تا صبح در اختیار آقایان بوده است. آب حمام خرانق از آب قنات تامین میشده و حمام دارای ورودی، هشتی، خزینه، گرمخانه بوده و آجرهای ضخیم آن مانع از اتلاف انرژی میشده و حمام در اواخر دوران پهلوی از شکل سنتی به حمام نمره تغییر یافت. حمام تاریخی خرانق در اردیبهشت ماه سال 1389 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.
کاروانسرا مربوط به دوره سلسله ساسانی است. با این حال ، این مکان دوست داشتنی به فرماندهی محمد ولی میرزا ، فرزند فتحعلی شاه بازسازی شد. در گذشته نقش محل استقرار و استراحت كاروان های مشهد را داشته؛ ولی امروزه، برای رصد ستارگان استفاده میشود.
یک حیاط مرکزی در وسط کاروانسرا وجود دارد و اتاق ها در اطراف حیاط قرار دارند. نما با آجرکاری و گچ بری تزئین شده است. امروز گردشگران می توانند اتاق ها را رزرو کرده و شب ها را در کاروانسرای روستای خرانق سپری کنند.
پل آبراه خرانق تنها پل انتقال آب استان یزد، میباشد که 4 دهانه دارد و در كنار قلعه خرانق قرار گرفته است. این پل طویل 40 متری که با پایههای قطور و طاقهای قوسی شكل به یكدیگر متصل شده، به سبك معماری ساسانی بنا گردیده و هدف از ساخت آن، تنها انتقال آب از یک ساحل به ساحل دیگر رودخانه کال و عبور آب میباشد تاریخچه پل روستای خرانق به دوره ساسانیان برمی گردد. معماران ساسانی برای جلوگیری از کمبود آب در روستا ، این پل را در 40 متری ساختند.
این بنا یکی دیگر از بناهای مذهبی روستاست. در واقع ، گنبد آبی رنگ مقبره توجه همه بازدید کنندگان از روستا را به خود جلب می کند. یکی از خادمان امام رضا در حالی که در کویر سفر می کردند در آرامش استراحت کرد. بنابراین او را در مزارع خرانق دفن كردند و بعداً بر روی مقبره او بنایی ساختند
مسافران روستای زیبای خرانق میتوانند از چادرشبهای زیبای روستا که توسط زنان خرانق بافته میشوند، پسته و هویج زردک از سوغاتیهای محبوب خرانق است.
روستای خرانق از دو بخش قدیمی و جدید تشکیل شده است. بخش قدیم که به آن قلعه خرانق نیز میگویند، از حدود 30 سال پیش خالی از سکنه باقی مانده و ساختمانهای قدیمی و دیدنی آن، بسیار مورد توجه گردشگران و مسافران قرار میگیرد. در این بخش سازههایی با قدمت 1800سال را مشاهده خواهید کرد. بخش جدید نیز، محل سکونت روستاییان ساده و بیآلایشیست که با کشاورزی و کاشت محصولاتی همچون زردک، خربزه، پنبه، گندم و جو روزگار میگذرانند.باغداری، قالیبافی و دامپروری از دیگر مشاغل رایج در میان مردم روستا است.
این منطقه به دلیل حضور یوزپلنگ آسیایی ارزش بسیار بالایی به لحاظ زیستگاهی دارد. کوهستانهای اطراف نیز از دیگر زیباییهای طبیعی منطقهاند که دیدن آنها در مناطق کویری اردکان، جذاب و هم عجیب به نظر میرسد. معروفترین قلههای این منطقه، خوانزا، بزکوه، اشتری، بندر و هامانه نام دارند در خرانق گیاهان و درختانی نظیر گون، خارشتر، گز، آویشن، بادام کوهی، انجیر وحشی میرویند. این ناحیه، زیستگاه جانورانی همچون یوزپلنگ، گربه وحشی، قوچ و میش، کل و بز، جبیر، خرگوش، روباه، لاکپشت، خاردم ایرانی و پرندگانی مثل تیهو، چکاوک بیابانی، کبک، انواع پرندههای شکاری است.
یکی از جاذبههای تاریخی و مذهبی روستای خرانق اردکان است. بنایی از خشت و گل که در حوالی گورستان روستا قرار دارد. اهالی آن را به عنوان محل توقف و نماز خواندن امام رضا(ع)، در سفر از مدینه به مرو، میشناسند. بر دیوار بنا، کتیبهای وجود دارد که تاریخ 595 هجری قمری بر روی آن به چشم میخورد. اینجا را قدمگاه نیز می نامند، بسیار مورد احترامِ بومیان منطقه است
برای زندگی در کویر ، مردم باید آب ذخیره کنند. در روستای خرانق یزد یک مخزن آب وجود دارد که برای ذخیره آب باران های فصلی و استفاده از آن در فصول گرم سال مورد استفاده قرار می گرفت.
دیگه نگو شام چی بپزم !! ○مجله آشپزی شکمو○
مشاهده
وبلاگ جاذبه های گردشگری
مطلب مرتبط
بهترین مقاصد سفر در سال 2026 از نگاه مجله CN Traveller
